Nieuwe Vlaamse minimumdoelen voor het basisonderwijs

De leerling kent procedures om te cijferen voor vermenigvuldigen en delen op basis van inzicht in de tientalligheid en het plaatswaardesysteem van ons talstelsel [I].

De leerling kan cijferalgoritmes voor vermenigvuldigen en delen gebruiken voor natuurlijke getallen tot en met 10 000 en waarbij vermenigvuldiger en deler van de vorm (T)E zijn.

De leerlingen kennen procedures om te cijferen voor optellen en aftrekken op basis van inzicht in de tientalligheid en het plaatswaardesysteem van ons talstelsel [I].

De leerlingen kennen de wiskundige notatie [F]: ≈ (aanduiding schatting).

De leerlingen kunnen cijferalgoritmes voor optellen en aftrekken gebruiken voor natuurlijke getallen tot en met 10 000.

De leerlingen kunnen schatten door gebruik te maken van afrondingsregels.

De leerlingen kunnen volgende controlestrategieën inzetten om het resultaat van een bewerking te controleren: de omgekeerde bewerking uitvoeren.

De leerling kent een procent van een getal als een vermenigvuldigingsfactor [I].

De leerling kan bij breuken waarbij de noemer beperkt is tot en met 20 of breuken die te vereenvoudigen zijn tot deze breuken ongelijknamige breuken optellen en aftrekken.

De leerling kan breuken (noemer tot en met 100) vermenigvuldigen en delen.

De leerling kan decimale getallen vermenigvuldigen en delen door ze om te zetten naar breuken (zie Hoofdrekenen: handig rekenen).

De leerling kan een procent van een getal nemen.

De leerlingen kennen een schematische voorstelling voor de oplossingsstrategie van optellen/aftrekken met breuken [I].

De leerlingen kennen een werkwijze voor het vermenigvuldigen met en delen door 10, 100, 1 000 [I].

De leerling kent een werkwijze voor vermenigvuldigen met en delen door 0,1; 0,01; 0,001; 0,2; 0,5; 2; 5; 25; 50 [I].

De leerling kent een werkwijze voor vermenigvuldigen met en delen door 10 000, 4, 8 [I].

De leerlingen kennen paraat de optellingen en aftrekkingen tot en met 20 [F].

De leerlingen kennen paraat de vermenigvuldigings- en deeltafels van 1, 2,...,10 [F].

De leerling kan standaardprocedures uitbreiden voor natuurlijke getallen tot en met 10 000 en grotere getallen met eindnullen optellen en aftrekken.

De leerling kent het vermenigvuldigen: ‘van’ als ‘maal’ bij breuken [I].

De leerlingen kunnen betekenisvolle situaties omzetten naar bewerkingen met natuurlijke getallen en decimale getallen.

De leerlingen kunnen bij een niet-opgaande deling de rest bepalen.

De leerlingen kunnen andere rekenwijzen (zie verder) gebruiken: schattend rekenen, cijferen.

De leerling kent de volgorde van bewerkingen en het gebruik van haakjes om die te doorbreken [I].

De leerling kan betekenisvolle situaties omzetten naar bewerkingen met breuken en procenten.

De leerlingen kennen de rekenvolgorde van links naar rechts [I].

De leerlingen kunnen terugtellen vanaf nul met eenheden tot en met -10.

De leerlingen kennen de uitbreiding van de getallenas met negatieve getallen [I].

De leerling kan negatieve gehele getallen tot en met -20 vergelijken, ordenen en plaatsen op de getallenas.

De kleuters kennen de telrij van 0 tot en met 20 (akoestisch tellen) [F].

De leerlingen kennen paraat de splitsingen tot en met 10 [F].

De leerling kent de waarde van een cijfer in getallen tot en met 10 miljard aan de hand van zijn positie in het plaatswaardesysteem [I].

De kleuters kunnen een rangorde tot en met 10 aangeven.

De kleuters kunnen getallen (in cijfers) tot en met 10 lezen.

De kleuters kennen natuurlijke getallen als aantal en als rangorde [I].

De leerlingen kennen de waarde van een cijfer in getallen tot en met 10 000 aan de hand van zijn positie in het plaatswaardesysteem [I].

De leerling kent miljoen, miljard als eenheid [F].

De kleuters kennen de rangtelwoorden van eerste tot en met tiende [F].

De leerlingen kennen het verband tussen telwoorden tot en met 10 000, getalnotatie en aantal [I].

De leerling kent de (grootste) gemeenschappelijke deler en het (kleinste) gemeenschappelijk veelvoud [I/F].

De kleuters kennen de één-op-één relatie tussen een aantal objecten en de overeenkomstige telwoorden (synchroon tellen) [I].

De leerlingen kennen een getal als aanduiding voor een aantal, rangorde en code [I].

De leerling kent de volgende begrippen en wiskundige notaties [F]: HD, M, TM, HM, Md.

De kleuters kennen de irrelevantie van de volgorde van objecten bij het bepalen van een aantal [I].

De leerling kan de (grootste) gemeenschappelijke deler en het (kleinste) gemeenschappelijk veelvoud van twee natuurlijke getallen tot en met 100 bepalen.

De kleuters kennen het principe van conservatie (een aantal is onafhankelijk van tijd en ruimte) [I].

De leerling kan orde, regelmaat, verbanden en patronen tussen getallen herkennen, beschrijven, maken, verderzetten en opvullen.

De kleuters kunnen (on)gestructureerde aantallen tot en met 5 herkennen zonder te tellen (subiteren).

De leerling kent een breuk als een deling [I].

De leerling kent een rationaal getal als aanduiding voor een hoeveelheid en een verhouding [I].

De leerling kent een procent als een breuk met noemer 100 [I].

De leerlingen kennen decimale getallen als uitbreiding van het plaatswaardesysteem via de breuken 110 en 1100 [I].

De leerling kent het verband tussen een breuk, een decimaal getal en procent [I].

De leerlingen kennen paraat het verband tussen de breuken 12, 14, 34, 15, 110, 1100 en hun decimale vorm [F].

De leerling kent van de breuken 12, 14, 34, 15, 110, 1100 hun uitdrukking als procenten paraat [F].

De leerling kent een kans als een breuk en als procent [I].

De leerling kent de volgende begrippen [F]: de kans, de uitkomst(en).

De leerling kan kansen berekenen voor enkelvoudige gebeurtenissen door de verhouding te bepalen van het aantal gewenste uitkomsten en het aantal mogelijke uitkomsten.

De leerling kan informatie uit een cirkeldiagram, staafdiagram of lijngrafiek met twee grootheden aflezen, interpreteren en vergelijken.

De leerling kan lijngrafieken en cirkeldiagrammen opstellen op basis van (zelf)verzamelde gegevens.

De leerling kan het gemiddelde en de mediaan berekenen van (zelf)verzamelde gegevens.

De leerlingen kunnen tabellen en staafdiagrammen opstellen op basis van (zelf)verzamelde gegevens.

De leerling kent het verband tussen een cirkeldiagram en de kennis van hoeken, breuken, procenten [I].

De leerling kent het gemiddelde als de verhouding van de som van alle waarden op het aantal waarden [I].

De leerling kent de mediaan als de middelste waarde in geordende gegevens [I].

De leerlingen kunnen een verzameling van objecten voorstellen door middel van een Venndiagram.

De leerling kent de doorsnede als het gemeenschappelijk gebied met de elementen die tot de twee verzamelingen behoren [I].

De kleuters kennen de volgende begrippen [F]: dezelfde vorm, even groot.

De leerlingen kennen de onderlinge ligging van rechten/lijnstukken in een vlak [I].

De leerling kent symmetrie als een spiegeling die een figuur op zichzelf afbeeldt [I].

De leerlingen kennen de volgende begrippen en wiskundige notaties [F]: evenwijdig (∥), loodrecht (⊥)<span style='font-size:12.0pt;mso-ansi-font-size:12.0pt;mso-bidi-font-size:12.0pt; font-family:"Cambria Math",serif;mso-ascii-font-family:"Cambria Math"; mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-font-family:"Cambria Math"; mso-bidi-font-family:Calibri;mso-fareast-language:NL-BE'‣<i style='mso-bidi-font-style:normal'‣<span style='font-size:12.0pt;font-family: "Cambria Math",serif;mso-fareast-font-family:Calibri;mso-bidi-font-family: Calibri;mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE;mso-bidi-language: AR-SA'‣⊥<v:shape id="_x0000_i1025" type="#_x0000_t75" style='width:18pt;height:20.25pt'‣ <v:imagedata src="file:///C:/Users/hadrija/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image003.png" o:title="" chromakey="white"/‣ , snijdend (∦<i style='mso-bidi-font-style:normal'‣<span style='font-size:10.0pt;font-family: "Cambria Math",serif;mso-fareast-font-family:Verdana;mso-bidi-font-family: Verdana;mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE;mso-bidi-language: AR-SA'‣∦<v:shape id="_x0000_i1025" type="#_x0000_t75" style='width:5.25pt;height:18pt'‣ <v:imagedata src="file:///C:/Users/hadrija/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image005.png" o:title="" chromakey="white"/‣ ).

De leerlingen kunnen rechten en lijnstukken tekenen die loodrecht, evenwijdig en snijdend zijn.

De leerling kan congruentie vaststellen bij een spiegeling.

De leerlingen kunnen symmetrieassen in figuren tekenen door gebruik te maken van een geospiegel.

De leerling kan congruente figuren tekenen.

De leerlingen kunnen met concrete materialen gelijkheid van vorm en grootte vaststellen bij een verschuiving, draaiing en spiegeling.

De leerling kan symmetrieassen in figuren tekenen.

De kleuters kunnen spiegelbeelden ontdekken met een (geo)spiegel.

De leerlingen kennen een verschuiving, draaiing en spiegeling [I].

De leerling kent een vergroting/verkleining met een vaste verhouding [I].

De kleuters kunnen eenvoudige spiegelbeelden met materiaal leggen met behulp van een (geo)spiegel.

De leerlingen kennen een aanzicht als een 2D projectie van een 3D figuur [I].

De leerling kent schaal als het verband tussen lengtes van het origineel en die van zijn vergroting/verkleining [I].

De leerling kent de volgende begrippen [F]: de schaal, de lijnschaal, de breukschaal, de verhouding.

De leerlingen kunnen een verschuiving, draaiing of spiegeling herkennen.

De leerling kan figuren om een spiegelas spiegelen, gebruik makend van de eigenschappen van een spiegeling.

De leerlingen kunnen figuren spiegelen om een spiegelas, tekenen op geruit papier en met een geospiegel controleren.

De leerling kan figuren vergroten/verkleinen met een vaste verhouding.

De leerling kan op basis van een grondplan of aanzichten een 3D model bouwen.

De leerlingen kunnen in concrete situaties verwoorden wat ze zien vanuit een ander gezichtspunt door zich mentaal te verplaatsen in de ruimte.

De leerling kan kijklijnen aangeven op een schets en gebruiken om de plaats van de waarnemer te bepalen.

De kleuters kunnen zichzelf oriënteren in een ruimte op basis van positie, afstand en richting.

De kleuters kunnen personen en objecten situeren op basis van positie, afstand en richting ten opzichte van zichzelf en elkaar.

De kleuters kunnen pictogrammen die onder meer een richting aanduiden lezen en gebruiken.

De leerling kent de volgende begrippen en wiskundige notatie [F]: de horizontale as, de verticale as, de coördinaat (notatie: (3,4)).

De kleuters kunnen met de gepaste begrippen verwoorden wat ze zien vanuit een ander gezichtspunt door zich te verplaatsen.

De leerlingen kennen het volgende begrip en de wiskundige notatie [F]: coördinaat (notatie: D5).

De leerling kan puntcoördinaten gebruiken om een punt in een assenstelsel vast te leggen.

De leerling kent definities als uitspraken die bepalen welke elementen tot een verzameling horen en welke niet [I].

De kleuters kunnen vanuit handelen meetkundige objecten (vlakke figuren en ruimtefiguren) herkennen, benoemen en sorteren.

De kleuters kunnen vanuit handelen meetkundige objecten opdelen in en samenstellen uit andere meetkundige objecten.

De leerling kan eigenschappen in verband met diagonalen vaststellen en formuleren op verschillende types van eenzelfde vlakke figuur.

De leerlingen kunnen vlakke figuren opdelen in en samenstellen uit andere vlakke figuren als voorbereiding op het afleiden van formules voor oppervlakte.

De leerlingen kunnen vlakke meetkundige objecten tekenen met hulpmiddelen zoals lat, cirkelsjabloon en ruitjespapier.

De leerlingen kunnen ruimtefiguren benoemen.

De kleuters kennen munten en biljetten om dingen te kopen [I].

De kleuters kunnen (ronde) prijzen (tot en met 10 euro) lezen.

De kleuters kunnen betalen met muntstukken van 1 euro (tot en met 10 euro).

De kleuters kunnen 1 of meer objecten kopen met een totaalbedrag tot en met 10 euro.

De leerling kan een prijs (inkoopprijs, verkoopprijs, winst, verlies, korting of hun percentage) bepalen als twee van de drie prijzen gegeven zijn.

De leerlingen kennen de waarde van alle muntstukken en bankbiljetten van de euro [F].

De leerlingen kennen de volgende maateenheden en hun wiskundige notaties [F]: euro (€, EUR), eurocent.

De leerlingen weten dat 1 euro evenveel is als 100 eurocent [F].

De leerlingen kunnen tot op 1 eurocent nauwkeurig betalen, wisselen, teruggeven, inschatten.

De leerlingen kunnen de totaalprijs van verschillende artikelen berekenen.

De leerling kent een graad als de hoek die negentig keer in een rechte hoek past [I].

De leerling kent de volgende maateenheid en wiskundige notatie [F]: graden (°).

De leerling kan met een geodriehoek hoeken tot op 1° nauwkeurig meten en tekenen.

De leerling kan hoekgroottes lezen en noteren.

De leerlingen kennen de volgende begrippen [F]: scherpe, rechte en stompe hoeken.

De leerlingen kennen de inhoud van een voorwerp als de hoeveelheid (vloei-)stof die een recipiënt kan bevatten [I].

De leerlingen kennen het volume van een object als de ruimte die dat object inneemt [I].

De leerling kent de samengestelde grootheid schaal als verhouding tussen de getekende afstand en de werkelijke afstand [I/F].

De leerlingen kunnen een geschikt meetinstrument voor lengte, oppervlakte en inhoud kiezen en een lengte tot op 1 mm nauwkeurig meten en tekenen, een oppervlakte meten met roosterpapier, een volume afpassen met kubussen, een inhoud tot op 1 cl nauwkeurig meten en afmeten.

De leerling kan een inhoudsmaat naar een volumemaat omzetten en omgekeerd.

De leerlingen kunnen referentiematen voor lengte, oppervlakte en inhoud gebruiken om een schatting te maken en deze te vergelijken met het meetresultaat.

De leerling kan formules toepassen om een omtrek, oppervlakte en volume te berekenen.

De leerling kan de schaal, de werkelijke lengte of de lengte op schaal bepalen wanneer twee van de drie grootheden gegeven zijn.

De leerling kent de opbouw van het metriek stelsel en de verbanden tussen opeenvolgende volumematen [I/F].

De leerling kent de uitbreiding van het metriek stelsel voor inhouds- en oppervlaktematen [I/F].

De leerling kent referentiematen en referentiepunten voor oppervlakte-, inhouds- en volumematen [F].

De leerling kent de grootte-orde van een hectare (ha) in een betekenisvolle context [I].

De leerlingen kennen lengte (en omtrek) als een eendimensionale en oppervlakte als een tweedimensionale grootheid [I].

De leerling kent het volume als een driedimensionale grootheid [I].

De leerlingen kennen het principe dat de lengte of oppervlakte ook van een gebroken, gebogen of grillige vorm kan gemeten worden [I].

De leerling kent de uitbreiding van het metriek stelsel voor massa [I/F].

De leerlingen kennen de opbouw van het metriek stelsel en de verbanden tussen opeenvolgende maten voor massa (van kg tot g) [I/F].

De leerlingen kennen de volgende maateenheden en hun wiskundige notaties [F]: kg, hg, dag, g.

De leerling kan herleidingen tussen verschillende, veelgebruikte maateenheden voor massa (inclusief inhoudsmaten/volumematen) uitvoeren.

De leerlingen kennen de volgende begrippen [F]: de massa, de balans, de weegschaal.

De leerling kan brutomassa, nettomassa of tarra bepalen als twee van de drie massa’s gegeven zijn.

De leerlingen kunnen een geschikt weeginstrument voor massa kiezen en een massa wegen tot op 0,01 kg.

De leerlingen kunnen referentiematen voor massa gebruiken om een schatting te maken en deze te vergelijken met het meetresultaat.

De leerling kent de meetinzichten uit het 4de jaar toegepast op de nieuwe grootheden [I].

De leerlingen kennen de noodzakelijkheid van standaardmaten voor het eenduidig uitvoeren en vergelijken van metingen [I].

De leerlingen kennen de volgende begrippen [F]: de maateenheid, het maatgetal, de maat (= maatgetal + maateenheid).

De leerlingen kunnen een verhoudingstabel gebruiken voor berekeningen met recht evenredige grootheden en vaste verhoudingen.

De leerling kan temperatuurintervallen bepalen.

De leerlingen kennen 0 °C als het vriespunt van water en het smeltpunt van ijs, 100 °C als het kookpunt van water [F].

De leerlingen kennen de volgende maateenheid en wiskundige notatie [F]: graden Celcius (°C).

De leerlingen kunnen de temperatuur tot op 1 °C nauwkeurig meten, aflezen en noteren.

De kleuters kennen de dagen van de week [F].

De kleuters kunnen zeggen welke dag van de week het vandaag is, welke dag het gisteren was en welke dag het morgen zal zijn.

De kleuters kunnen gebeurtenissen tijdens de dag chronologisch ordenen (seriëren).

De leerling kent de samengestelde grootheid snelheid als de verhouding van de afstand per tijdseenheid [I/F].

De leerling kent de volgende maateenheden en hun wiskundige notaties [F]: km/uur, m/s.

De leerling kan een tijdsduur meten.

De leerling kan een tijdsduur berekenen in uren, minuten, seconden.

De leerling kan een jaartal situeren in een eeuw.

De leerlingen kennen het uur (en afgeleide maateenheden) als aanduiding van een tijdstip en tijdsduur [F].

De leerling kan de gemiddelde snelheid, de afstand of de tijd bepalen wanneer twee van de drie grootheden gegeven zijn.

De leerlingen kennen een analoge klok en een digitale klok [I/F].

De leerlingen kennen 1 uur als 60 minuten, 1 minuut als 60 seconden [F].

De leerlingen kennen de maanden van het jaar [F].

De leerlingen kennen het aantal dagen van de maanden [F].

De leerlingen kunnen zowel een analoge als digitale klok tot op één minuut nauwkeurig aflezen.

De leerlingen kunnen een datum lezen en noteren.

De leerlingen kunnen een tijdsduur berekenen in dagen/maanden/jaren (van … tot en met …).

De leerlingen kunnen een tijdsduur berekenen in uren en minuten.