Voortgezet lezen: leesblaadjes en online leeskaarten met langere woorden

Bij korte woorden kan een kind nog letter per letter verklanken. Bij langere woorden lukt dat niet meer: het moet het woord eerst in stukken verdelen en dan per stuk lezen. Wie dat niet doet, verliest halverwege het overzicht of raadt het einde.

Daarbij komt een nieuwe moeilijkheid: de klank van een klinker hangt af van de lettergreep. In een open lettergreep, die op een klinker eindigt, klinkt de klinker lang, zoals in ta-fel. In een gesloten lettergreep, die op een medeklinker eindigt, klinkt hij kort, zoals in bak-ker. Een kind dat dat niet ziet, leest bomen als bommen of omgekeerd.

Begin daarom met klankzuivere woorden, waarin elke letter klinkt zoals je hem leest. Oefen daarna gesloten en open lettergrepen apart, en pas dan door elkaar. Laat het kind boogjes onder de lettergrepen tekenen. Zo wordt het verdelen een vaste stap voor het lezen.

Vlotte lezers lezen een woord niet letter per letter, maar in herkenbare brokken. Voorvoegsels zoals be-, ge- en ver- en achtervoegsels zoals -ig en -lijk zijn zulke brokken. Ze komen in duizenden woorden terug en klinken altijd op dezelfde manier. Wie ze in één oogopslag herkent, hoeft alleen nog de rest van het woord te verklanken.

Dat is ook nodig, want die stukjes klinken vaak anders dan je zou verwachten. De e in be- en ge- is een doffe klank, en -lijk klinkt eerder als luk. Een kind dat ze klank voor klank leest, struikelt erover.

Verkleinwoorden zijn een vergelijkbaar verhaal: -je, -tje, -pje en -etje zijn vaste uitgangen. Oefen elk soort eerst apart en daarna door elkaar in de mix. Zo leert het kind het woord te ontleden in een kern en een vaste uitgang, wat ook de spelling van die woorden ondersteunt.

Voor woorden van twee lettergrepen zijn er reeksen met klankzuivere woorden, met gesloten en met open lettergrepen, en een mix van open en gesloten. Daarnaast zijn er reeksen met voorvoegsels, met achtervoegsels, een mix van beide, en met verkleinwoorden. Voor woorden van drie lettergrepen zijn er reeksen met voorvoegsels, achtervoegsels, verkleinwoorden en samenstellingen.

Elke reeks bestaat in vier oefenvormen: woordenrijtjes, zinnen, verbinden met afbeeldingen en een korte tekst om voor te lezen. Je stelt het aantal woorden of zinnen in en kiest het lettertype, ook een schrijfletter.

Woordenrijtjes en zinnen kan je online klaarzetten als leeskaarten. Het kind leest kaart per kaart hardop en tikt op Gelezen. Omdat het om hardop lezen gaat, is er geen automatische verbetering en luistert er best iemand mee. Zo kan het kind thuis kort en vaak oefenen met precies de structuur die het nodig heeft.