Aanvankelijk lezen: leesblaadjes en online leeskaarten per woordstructuur

Aanvankelijk lezen bouwt op volgens de woordstructuur. De letters M en K staan voor medeklinker en klinker. Een MKM-woord zoals vis heeft dus een medeklinker, een klinker en weer een medeklinker. Elke volgende structuur voegt één moeilijkheid toe.

Begin met MKM-woorden met korte klanken, zoals bal en vis, en daarna met lange klanken, zoals boom en maan. Dan volgen MKM-woorden met andere klanken, zoals oe, ui en ei, en woorden die met b of d beginnen, omdat kinderen die twee letters vaak verwisselen. Vervolgens komen woorden met twee medeklinkers achteraan of vooraan, zoals berg en blad, en met medeklinkers vooraan en achteraan, zoals blond.

De laatste stap zijn woorden met drie medeklinkers vooraan of achteraan, zoals schaap en borst, en samenstellingen van korte woorden, zoals badpak. Ga pas verder als de vorige structuur vlot gelezen wordt.

De eerste struikelsteen is het samenvoegen van klanken. Een kind zegt netjes v, i, s, maar hoort er geen vis in. Dat heet auditieve synthese, en het is een vaardigheid die je ook los van letters kan oefenen. Laat het kind de klanken steeds sneller na elkaar zeggen, tot ze in elkaar overvloeien.

Een tweede probleem is spellend lezen dat te lang blijft duren. Het kind verklankt elke letter, ook bij woorden die het al tientallen keren las. Daar helpt herhaling van dezelfde structuur: hoe vaker het patroon terugkomt, hoe sneller het kind het woord in één keer herkent.

Verder verwisselen veel kinderen b en d, of lezen ze een korte klank lang en omgekeerd, zoals bom voor boom. Bij clusters laten ze een medeklinker weg en lezen ze bad in plaats van blad. Noteer welke fouten terugkomen. Dan kies je gericht de reeks die dat ene probleem aanpakt.

Per woordstructuur zijn er vier oefenvormen. Woordenrijtjes geven een reeks woorden om hardop te lezen. Zinnen laten dezelfde woorden terugkomen in korte zinnen. Bij verbinden koppelt het kind elk woord aan de juiste afbeelding. Een tekst is een kort verhaal met woorden van die structuur.

Je stelt het aantal woorden of zinnen in en kiest het lettertype, ook een schrijfletter. Bij MKM met andere klanken duid je aan welke klanken meedoen, bijvoorbeeld alleen oe en ui als die net aangeleerd zijn. Bij samenstellingen kies je of het blad alleen samenstellingen van MKM-woorden toont, alleen samenstellingen met clusters, of beide. Bij de mixen komen de structuren door elkaar.

Woordenrijtjes en zinnen kan je ook online klaarzetten als leeskaarten. Het kind leest dan kaart per kaart hardop en tikt op Gelezen. Er is geen automatische verbetering, dus luistert er best een ouder mee. Met een eigen leeslijst lees je de woorden uit je methode.