Cijferen werkblaadjes en online oefeningen

Cijferen komt pas aan bod als een kind de getallen tot 1000 goed begrijpt en vlot uit het hoofd rekent. In de meeste Vlaamse methodes start het in het derde leerjaar met optellen en aftrekken. Vermenigvuldigen en delen volgen later, omdat ze de maaltafels en het delen met rest veronderstellen.

De volgorde binnen een bewerking is telkens dezelfde: eerst zonder brug, dan met één brug, dan met meerdere bruggen. Bij aftrekken komt daar een extra moeilijke stap bij, namelijk aftrekken van een rond honderdtal, zoals 500 - 237. Daar moet het kind over twee rangen heen inwisselen.

Tegen het einde van het vierde leerjaar kan een kind optellen en aftrekken onder elkaar tot 10 000. Vermenigvuldigen en delen worden in het vijfde en zesde leerjaar uitgebreid. Cijferen vervangt hoofdrekenen niet: een kind blijft schatten en controleren met wat het uit het hoofd weet.

De meeste fouten bij cijferen zijn geen rekenfouten, maar fouten in de procedure. Daarom loont het om goed te kijken waar een antwoord misloopt, in plaats van alleen fout aan te duiden.

Het oplossingsblad helpt je daarbij, omdat elke tussenstap zichtbaar is. Je vergelijkt kolom per kolom en ziet meteen of het kind de onthouden cijfers vergat of de rangen verschoof. Een korte schatting vooraf helpt het kind zelf om een onmogelijk antwoord op te merken, zoals 900 als uitkomst van 312 + 145.

Bij delen loopt het vaak mis bij de eerste stap. Begin altijd bij de grootste rang en vraag hoeveel keer de deler erin past. Als het honderdtal kleiner is dan de deler, neem je het samen met de tientallen. De lijst hieronder toont de fouten die je het vaakst tegenkomt.

• Getallen niet netjes rang onder rang zetten
• Het onthouden cijfer vergeten bij optellen met brug
• Bij aftrekken per kolom het kleinste van het grootste cijfer aftrekken
• Vastlopen bij een nul in het aftrektal, zoals 500 - 237
• Bij vermenigvuldigen het overgedragen cijfer te vroeg optellen
• Bij delen een nul in het quotiënt vergeten

Cijferen is ingedeeld per bereik en per bewerking. Tot 1000 kies je bijvoorbeeld tussen optellen met brug bij de eenheden, bij de tientallen of bij allebei, en tussen aftrekken van een honderdtal of met en zonder brug door elkaar. Er zijn ook werkbladen met alle bewerkingen gemengd.

Voor elk werkblad kun je een schatting toevoegen. Boven elk rooster verschijnt dan een lijntje 'Ik schat:', zodat het kind eerst nadenkt over de grootte van de uitkomst. Bij delen kies je of er een rest mag zijn. Voor kinderen die vastlopen op het overschrijven, zet je de getallen al ingevuld in het rooster. Dan rekent het kind alleen.

Het oplossingsblad is volledig uitgewerkt, met onthouden cijfers, deelproducten en de stappen van de staartdeling. Daarnaast is er een hulpkaart Ballon cijferen die de procedure visueel uitlegt. Alle 76 cijferoefeningen kunnen ook online, met automatische verbetering.