Vraagstukken: werkblaadjes en online oefeningen per leerjaar

Een vraagstuk is pas haalbaar als de rekenstof erin al gekend is. Het kind moet zijn aandacht kunnen geven aan het begrijpen van de situatie, niet aan de som zelf. Daarom volgen de vraagstukken in De Oefenfabriek het getallenbereik van elk leerjaar.

In het eerste leerjaar gaat het om korte situaties met optellen en aftrekken tot 20. In het tweede leerjaar komen vermenigvuldigen en delen erbij, tot 100. Voor die twee leerjaren staat de antwoordzin al voorgedrukt, zodat het kind alleen het getal invult. Zo blijft de schrijflast klein.

Vanaf het derde leerjaar schrijft het kind de antwoordzin zelf op schrijflijnen. Het getallenbereik groeit mee tot 1000, 10 000, 100 000 en in het zesde leerjaar tot 1 000 000. Twijfel je, kies dan gerust een leerjaar lager: zo oefent het kind de aanpak zonder vast te lopen op de getallen. De tabel zet het overzicht op een rij.

Veel kinderen lezen een vraagstuk één keer snel, pikken de getallen eruit en kiezen een bewerking op goed geluk. Een vast stappenplan helpt om dat te doorbreken. Belangrijker dan het exacte plan is dat de hele klas, en ook de zorgleerkracht of logopedist, dezelfde stappen gebruikt.

Een klassieke valkuil zijn signaalwoorden. 'Samen' betekent niet altijd optellen, en 'meer dan' kan bij een aftrekking horen: Lien heeft 5 knikkers meer dan Tom, Lien heeft er 12, hoeveel heeft Tom? Leer kinderen daarom de situatie te begrijpen in plaats van op losse woorden te jagen.

Voor kinderen met een taal- of leesprobleem is het vraagstuk vaak eerder een leesopdracht dan een rekenopdracht. Lees de tekst dan samen of laat het kind de situatie in eigen woorden navertellen. Zo zie je of het probleem in het begrijpen of in het rekenen zit.

• Lees het vraagstuk rustig, en lees het daarna nog een keer
• Zeg in eigen woorden wat er gebeurt
• Zoek wat gegeven is en wat gevraagd wordt
• Maak een tekening of schema
• Kies de bewerking en reken
• Controleer of het antwoord kan kloppen
• Schrijf een volledige antwoordzin

Je kiest eerst het leerjaar. Dat bepaalt het getallenbereik en of de antwoordzin voorgedrukt is of door het kind zelf geschreven wordt. Daarna kies je welke bewerkingen in de vraagstukken mogen voorkomen: optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen of een combinatie. Zo maak je bijvoorbeeld een blad met alleen deelvraagstukken als je klas net met delen begint.

Je bepaalt ook hoeveel vraagstukken op het blad staan. Voor een kind dat traag leest, kies je er beter minder, zodat de focus op het denken blijft. Elke keer dat je een werkblad maakt, krijg je nieuwe vraagstukken.

Het oplossingsblad geeft voor elk vraagstuk de uitkomst, zodat je snel kunt nakijken en daarna kunt bespreken hoe het kind tot zijn antwoord kwam. Alle vraagstukken kunnen ook online. Je zet ze klaar als huiswerk of laat ze in de klas maken met een link of QR-code.