Gevorderd lezen: leesblaadjes en online leeskaarten met moeilijke woorden

Lange woorden lees je niet in één adem, ook als volwassene niet. Je herkent er automatisch stukken in: een voorvoegsel, een kernwoord, een achtervoegsel of de delen van een samenstelling. Kinderen die dat nog niet doen, lezen een lang woord letter per letter en raken onderweg het spoor bijster.

Typische fouten zijn het weglaten van een lettergreep, het verwisselen van stukken of het raden van het einde op basis van de eerste letters. Een woord als verjaardagsfeest wordt dan verjaardag of verjaarsfeest.

Leer het kind eerst de brokken te zoeken die het al kent. Wat is het voorvoegsel? Welk woord herken je in het midden? Zet zo nodig een streepje tussen de delen en lees eerst de delen apart, daarna het hele woord. Bij samenstellingen werkt dat extra goed, omdat elk deel een bestaand woord is. Herhaling met woorden van dezelfde opbouw maakt die strategie stilaan automatisch.

Een kind dat goed leert lezen, vertrouwt op vaste klank-tekenkoppelingen: elke letter heeft zijn klank. Leenwoorden en sommige letters doorbreken die afspraak, en dat maakt ze lastig.

Bij Franse leenwoorden klinkt eau als o, zoals in cadeau, en ou als oe, zoals in douche. Engelse leenwoorden zoals computer en team volgen de Engelse uitspraak. De letter c klinkt soms als k, zoals in cactus, en soms als s, zoals in citroen. De x klinkt meestal als ks, zoals in taxi. Bij th hoor je gewoon een t, zoals in thee. Een trema betekent dat de klinker een nieuwe lettergreep begint, zoals in België en ruïne.

Deze woorden komen veel voor in teksten voor oudere kinderen, in zaakvakken en in het nieuws. Een kind dat ze vlot leest, heeft meer aandacht over voor de inhoud. Oefen elke groep eerst apart en daarna door elkaar.

• eau klinkt als o: cadeau, bureau
• c klinkt als k of s: cactus, citroen
• x klinkt als ks: taxi
• th klinkt als t: thee
• trema: België, ruïne

Je kiest een reeks: meerlettergrepige woorden met voorvoegsels, met achtervoegsels, een mix van beide, verkleinwoorden of samenstellingen. Of je kiest Franse leenwoorden, Engelse leenwoorden, een mix van beide, of woorden met een trema, th, c of x. Elke reeks bestaat in vier vormen: woordenrijtjes, zinnen, verbinden met afbeeldingen en een korte tekst om voor te lezen.

Je stelt het aantal woorden of zinnen in en kiest het lettertype. Voor oudere kinderen met een leesachterstand is dat een voordeel: ze lezen woorden die bij hun leeftijd passen, en geen kinderlijke rijtjes uit het eerste leerjaar.

Woordenrijtjes en zinnen kan je online klaarzetten als leeskaarten. Het kind leest kaart per kaart hardop en tikt op Gelezen. Er is geen automatische verbetering, dus luistert er best iemand mee. Een logopedist of zorgleerkracht kan zo thuis een korte, dagelijkse leesbeurt laten doen tussen twee sessies.