Meervouden oefenen met prenten: -en, -s en onregelmatig

De meeste zelfstandige naamwoorden krijgen in het meervoud -en: boek wordt boeken, hand wordt handen. Een grote groep krijgt -s, vaak woorden die eindigen op -el, -er, -em of -je: appel wordt appels, emmer wordt emmers, huisje wordt huisjes. Er zijn ook woorden die beide vormen kennen, maar daar gaat het bij jonge kinderen nog niet om.

Daarnaast zijn er onregelmatige meervouden. Soms verandert de klinker, zoals bij stad en steden of schip en schepen. Soms komt er iets bij, zoals bij kind en kinderen of ei en eieren. Die woorden moet een kind gewoon leren kennen.

Bij het schrijven komen er spellingregels bij. Bal wordt ballen, met een dubbele l. Boom wordt bomen, met één o. Bij de schrijfoefeningen oefent een kind dus ook die regels. Bij de oefeningen die kiezen of verbinden vragen, gaat het vooral om de juiste vorm horen en herkennen.

Meervouden oefen je het best in stappen. Zo leert een kind telkens één patroon, voor het moet kiezen tussen verschillende patronen. De oefeningen volgen vijf niveaus.

Begin met meervouden op -en. Dat is de grootste groep, en kinderen gebruiken die vorm vaak al spontaan. Daarna komen meervouden op -s. Een kind dat net -en geleerd heeft, zegt soms appelen in plaats van appels. Dat is geen fout van onwetendheid, het past een regel toe die het net ontdekt heeft.

Als beide vormen apart goed gaan, zet je -en en -s door elkaar. Nu moet het kind zelf beslissen welke vorm hoort. Onregelmatige meervouden komen als aparte stap, omdat ze geen regel volgen. Tot slot zet je alles door elkaar. Ga pas naar de volgende stap als de vorige vlot gaat, en keer gerust even terug als het kind twijfelt.

• Meervoud op -en.
• Meervoud op -s.
• Onregelmatige meervouden.
• -en en -s door elkaar.
• Alles door elkaar.

Op elk niveau kun je kiezen uit verschillende oefenvormen. Ze vragen telkens iets anders van het kind, zodat je dezelfde woorden op meer dan één manier kunt oefenen.

Bij het juiste meervoud kiezen en bij verbinden ziet het kind de vormen al staan. Het moet de juiste herkennen, wat makkelijker is dan zelf een vorm maken. Bij meervoud schrijven moet het kind de vorm zelf maken en schrijven, met de juiste spelling. Dat is de moeilijkste vorm. Bij de niveaus waar de soorten door elkaar staan, komt er een sorteeroefening bij: het kind schrijft het meervoud in de juiste kolom.

Een goede volgorde is eerst kiezen, dan verbinden, dan schrijven. Sorteren gebruik je als een kind de vormen kent en je wilt zien of het ook begrijpt waarom een woord -en of -s krijgt. Elk werkblad heeft een oplossingsblad, en alle meervoudoefeningen kunnen ook online.

Een meervoud is pas betekenisvol als er echt meer dan één ding is. Daarom toont het werkblad bij elke opgave dezelfde prent twee of drie keer. Het kind ziet niet één appel maar drie appels, en zegt dan ook: drie appels.

Dat lijkt een klein detail, maar het helpt kinderen om het meervoud te koppelen aan wat ze zien. Vooral voor jonge kinderen en kinderen die thuis een andere taal spreken, maakt dat het verschil tussen een regel uit het hoofd leren en echt begrijpen wat een meervoud is.

In De Oefenfabriek stel je zelf in hoe vaak de prent staat: altijd twee, altijd drie, of wisselend per rij. Bij wisselend moet het kind telkens tellen of het telwoord goed lezen. Laat het kind de opgave hardop zeggen, met het telwoord erbij. Zo oefent het niet alleen het meervoud, maar ook een korte, volledige woordgroep.