Getallenkennis werkblaadjes en online oefeningen

Getallenkennis is de basis onder elke bewerking. Een kind dat niet ziet dat 47 dichter bij 50 ligt dan bij 40, zal ook moeite hebben met rekenen met brug of afronden. Daarom komt getallenkennis bij elk nieuw getallenbereik eerst aan bod.

In het eerste leerjaar draait alles om tellen, structuren zien en getallen tot 20 vergelijken. Het tienveld en twintigveld maken zichtbaar dat 14 bestaat uit een volle tien en nog 4. In het tweede leerjaar komt het honderdveld erbij, met sprongen van tien en het onderscheid tussen tientallen en eenheden.

Vanaf het derde leerjaar wordt plaatswaarde het centrale begrip: welk cijfer staat op de plaats van de honderdtallen, en wat is het waard? Later volgen afronden, getallen in woorden en steeds grotere getallen tot het miljoen. De tabel geeft een richtlijn per leerjaar.

Getallen zijn abstract. Een kind dat 36 ziet staan, ziet nog niet vanzelf drie tientallen en zes eenheden. Materialen zoals het tienveld, het honderdveld en MAB-materiaal maken die opbouw zichtbaar, zodat het kind een beeld krijgt bij het getal.

De meeste kinderen gaan van concreet naar abstract. Eerst leggen ze zelf met blokjes of fiches, daarna werken ze met een tekening van dat materiaal, en pas dan met alleen cijfers. Werkbladen met een afgebeeld tienveld of MAB-materiaal zitten precies in die middelste stap. Ze helpen een kind dat te vroeg alleen met cijfers moest werken.

Een veelvoorkomende valkuil is dat het materiaal te snel verdwijnt. Merk je dat een kind 109 en 190 door elkaar haalt, ga dan terug naar MAB-materiaal en laat het getal leggen én tekenen. Honderdveld-puzzelstukjes zijn een speelse manier om te oefenen hoe getallen boven, onder en naast elkaar liggen.

Vergelijken lukt pas als een kind weet dat de positie van een cijfer zijn waarde bepaalt. Bij 352 en 325 zijn de cijfers dezelfde, maar de getallen niet. Leer het kind daarom van links naar rechts te kijken: eerst de grootste rang vergelijken, en alleen als die gelijk is de volgende.

De getallenlijn is daarbij een sterke steun. Wat verder naar rechts ligt, is groter. Laat een kind twee getallen eerst ongeveer plaatsen en dan pas het teken kiezen. Zo ontwikkelt het ook getalgevoel, wat later helpt bij schatten en afronden.

Typische fouten zijn een getal met meer cijfers altijd groter vinden, ook bij kommagetallen, of het teken < en > omdraaien. Bij het tweede helpt een vaste afspraak in de klas, bijvoorbeeld dat de open kant altijd naar het grootste getal wijst. Bij ordenen helpt het om eerst het kleinste en het grootste getal te zoeken en de rest daartussen te zetten.

Getallenkennis is per niveau ingedeeld, van tot 10 tot tot 1 000 000. Binnen elk niveau kies je het soort opdracht: tellen, getalrij aanvullen, ordenen, vergelijken, de getallenlijn, ontleden, plaatswaarde, afronden, getallen in woorden of rekentaal. Bij tot 1000 vind je ook Romeinse cijfers, even en oneven getallen en voorganger en opvolger.

Bij tellen en de getallenlijn stel je de sprongen in, bijvoorbeeld per 2, 5, 20, 25 of 50. Bij afronden kies je naar welke rang. De visuele oefeningen met tienveld, twintigveld, honderdveld, stippen, puzzelstukjes en MAB-materiaal staan bij het niveau waar ze thuishoren.

Met Mix samenstellen maak je één werkblad met verschillende soorten opdrachten door elkaar, zoals vergelijken, samenstellen en de getallenlijn. Je kiest per soort hoeveel opgaven erop komen. Alle 180 oefeningen kunnen ook online, en elk werkblad heeft een oplossingsblad.