Leenwoorden en afkortingen oefenen: werkblaadjes en online oefeningen

Leenwoorden houden vaak de spelling van de taal waar ze vandaan komen. Daardoor kloppen de klank-tekenkoppelingen die kinderen in de eerste leerjaren leerden niet meer. Ze schrijven wat ze horen, en dat levert woorden op als kado, buro of kompjoeter.

Franse leenwoorden hebben eigen patronen. De klank o schrijf je soms als eau, zoals in cadeau en bureau. Een c kan klinken als s, zoals in citroen. Engelse leenwoorden hebben dan weer klinkers die anders klinken dan ze geschreven worden, zoals in computer en team.

Het helpt om leenwoorden per patroon te groeperen in plaats van ze los aan te bieden. Laat kinderen het woord ook eens uitspreken zoals het geschreven staat, met een overdreven spellinguitspraak. Ca-de-au klinkt grappig, maar maakt het woordbeeld zichtbaar. Begin met Franse en Engelse woorden apart en meng ze pas daarna.

Afkortingen zie je overal: op een recept, in een uurrooster, op een verkeersbord of in een brief. Kinderen moeten ze kunnen lezen en ook zelf correct schrijven. Daarbij gaat het om twee dingen: de juiste letters en de juiste leestekens.

Veel afkortingen krijgen een punt, zoals dr. voor dokter of bv. voor bijvoorbeeld. Symbolen voor maten, zoals km en kg, krijgen geen punt. Die twee groepen halen kinderen geregeld door elkaar. Het helpt om afkortingen in categorieën te ordenen: personen, maten, tijd en algemene afkortingen.

Laat kinderen afkortingen eerst herkennen en uitschrijven in een zin, voor ze ze zelf moeten maken. Een opdracht als: schrijf de afkorting en daarna het volledige woord, maakt de koppeling in twee richtingen. Afkortingen sluiten goed aan bij spontaan schrijven, bijvoorbeeld bij het schrijven van een uitnodiging of een briefje.

Voor leenwoorden kies je Franse woorden, Engelse woorden of beide door elkaar. Bij elke groep zijn er vier oefenvormen. Het kind schrijft woorden over, vult ze in een zin in, maakt een woord volledig waarin letters ontbreken, of speelt Ra Ra Ra: het raadt een leenwoord dat deels verborgen is.

Voor afkortingen is er een ruimere reeks. Het kind schrijft de afkorting bij een woord, of het volledige woord bij een afkorting. Het kiest de juiste afkorting, verbindt afkortingen met hun betekenis, beoordeelt of een afkorting juist of fout is en vult afkortingen in zinnen in. Er is ook een sorteeroefening per categorie en een oefening waarin het kind de fout zoekt.

Je stelt het aantal vragen en het lettertype in. Elk werkblad krijgt een oplossingsblad. De oefeningen kan je ook online klaarzetten als huiswerk, met automatische verbetering.