Begrijpend lezen: teksten met vragen op elk AVI-niveau

Een AVI-niveau zegt hoe moeilijk een tekst technisch is om te lezen: hoe lang de woorden zijn, hoe lang de zinnen en hoeveel moeilijke klankcombinaties erin zitten. De letter staat voor het moment in het schooljaar: M is midden, E is einde. Het cijfer volgt de Nederlandse telling van schooljaren, die één hoger ligt dan de Vlaamse. AVI M3 hoort dus bij het midden van het eerste leerjaar.

Die indeling is een richtwaarde, geen norm. Kinderen lezen in hetzelfde leerjaar vaak op heel verschillende niveaus. Voor begrijpend lezen kies je best een tekst die het kind technisch vlot leest, en dus eerder een niveau te laag dan te hoog. Wie elk woord moet ontcijferen, heeft geen aandacht meer over voor de inhoud. AVI Plus is bedoeld voor lezers die E7 vlot beheersen, meestal vanaf het zesde leerjaar.

Een kind leest op school en thuis veel meer dan verhalen. Een recept, een nieuwsbericht of een spelregel vraagt een andere manier van lezen. Daarom zijn de teksten in De Oefenfabriek ingedeeld in vier tekstsoorten, met elk een eigen leesdoel.

Verhalende en informatieve teksten vind je op elk niveau. Instructieve teksten lopen van M3 tot E6 en komen terug bij AVI Plus als handleiding. Betogende teksten starten bij M6, omdat een kind dan pas leert dat een schrijver je ergens van wil overtuigen. Op AVI Plus kies je een concrete vorm: een verhaal, een artikel, een nieuwsbericht, een handleiding of een opiniestuk.

Met de optie Herkenbare layout krijgt elke tekst de look van het echte medium. Een nieuwsbericht lijkt op een krantenpagina, een instructie op een stappenkaart en een dagboek op een schrift. Zo leert een kind de tekstsoort ook aan de vorm herkennen.

• Verhalend: een verhaal, dagboek of brief. Je leest om te beleven en te volgen wat er gebeurt.
• Informatief: een artikel, nieuwsbericht of uitleg. Je leest om iets te weten te komen.
• Instructief: een handleiding, recept of proefje. Je leest om iets te doen.
• Argumentatief: een opiniestuk of betoog. Je leest om een mening te begrijpen en te beoordelen.

Sommige kinderen lezen een tekst foutloos voor en weten daarna niet waarover hij ging. Ze zijn zo bezig met het lezen zelf dat de inhoud hen ontglipt. Dat los je zelden op met meer teksten, wel met samen hardop denken.

Voor het lezen kijk je samen naar de titel en de prent en vraag je wat het kind verwacht. Tijdens het lezen stop je na een alinea en vat je samen in één zin: wat weten we nu? Na het lezen laat je het kind de tekst in eigen woorden navertellen, voor het naar de vragen kijkt.

Bekijk ook de vragen zelf. Een vraag waarvan het antwoord letterlijk in de tekst staat, is makkelijker dan een vraag waarbij het kind twee zinnen moet combineren. Begin met de eerste soort en bouw op. Blijft het moeilijk, kies dan een tekst op een lager AVI-niveau, zodat er meer aandacht vrijkomt voor de inhoud.

Je kiest eerst een AVI-niveau en een tekstsoort. Daarna bepaal je een paar dingen zelf. Bij Tekstlengte kies je kort of lang, telkens met het aantal woorden erbij, zodat je weet wat je leerling te wachten staat. Bij Vraagtypes zet je meerkeuze, open vragen en volgordevragen aan of uit. Herkenbare layout geeft de tekst de vorm van een krant, brief of stappenkaart; zet je die uit, dan krijg je een gewoon tekstkader. Bij M3 en E3 kun je alles in kleine letters tonen.

Bij elk werkblad hoort een oplossingsblad. Je kunt de tekst ook online klaarzetten met een link of QR-code, in de sessie of als huiswerk. Meerkeuze- en volgordevragen worden dan automatisch verbeterd, open vragen lees je zelf na met het modelantwoord ernaast.

Wil je een tekst over een eigen onderwerp, dan maak je die met AI op het gewenste niveau. Daarover lees je meer op de pagina Begrijpend lezen met AI.