Technisch lezen oefenen: leesblaadjes en online leeskaarten

Technisch lezen groeit van korte, klankzuivere woorden naar lange en ongewone woorden. In het eerste leerjaar leert een kind letters koppelen aan klanken en die klanken samenvoegen tot woorden zoals vis en boom. Daarna komen woorden met twee of drie medeklinkers na elkaar en eenvoudige samenstellingen. Dat is het aanvankelijk lezen.

In het tweede en derde leerjaar volgt het voortgezet lezen. Kinderen lezen woorden van twee en drie lettergrepen en herkennen voorvoegsels, achtervoegsels en verkleinwoorden. Ze leren ook dat een open lettergreep anders klinkt dan een gesloten.

Vanaf het derde leerjaar komen lange woorden met veel lettergrepen, leenwoorden zoals cadeau en woorden met een trema of letters als c, x en th aan bod. In het hele traject verschuift het doel van juist lezen naar vlot lezen, en uiteindelijk naar vloeiend lezen met de juiste intonatie. De tabel toont hoe De Oefenfabriek die fasen indeelt.

Leren lezen verloopt in drie lagen die op elkaar bouwen. Eerst leest een kind juist: het verklankt elk woord correct, ook al gaat dat nog traag. Daarna wordt het lezen vlot: het kind herkent woorden zonder ze letter per letter te verklanken. Tot slot leest het vloeiend, met een natuurlijk tempo en de juiste intonatie.

Wie te vroeg op tempo duwt, lokt raden uit. Het kind leest dan de eerste letters en vult de rest aan, wat bij langere woorden snel misloopt. Zolang een kind veel fouten maakt, ligt de focus dus op juistheid.

Vlot lezen ontstaat door veel herhaling van dezelfde woordstructuur. Woordenrijtjes zijn daar ideaal voor: telkens hetzelfde patroon, maar met andere woorden. Zinnen en korte teksten oefenen daarna het vloeiend lezen, omdat het kind ook moet letten op leestekens en betekenis. Wissel daarom de vormen af en laat een tekst gerust meer dan eens lezen.

Het juiste niveau is het niveau waarop een kind bijna alles juist leest, maar nog niet vlot. Daar valt de meeste winst te halen. Leest het kind de woorden vlot en zonder fouten, ga dan een stap verder. Maakt het veel fouten of raadt het vaak, keer dan een stap terug.

Luister vooral naar het soort fouten. Struikelt een kind over medeklinkers die na elkaar staan, zoals in blad of borst, dan oefen je die structuur apart. Verwisselt het b en d, dan is er een reeks waarin die beginletters gericht terugkomen. Bij langere woorden helpt het om te kijken of het kind de lettergrepen herkent.

In de klas kan je differentiëren door dezelfde oefenvorm op verschillende niveaus aan te bieden. De hele groep leest woordenrijtjes, maar elk kind met zijn eigen woordstructuur. Een zorgleerkracht of logopedist sluit zo naadloos aan bij wat in de klas gebeurt.

Je kiest eerst de fase en de woordstructuur, en daarna de oefenvorm. Bij woordenrijtjes leest het kind een reeks woorden hardop. Bij zinnen leest het korte zinnen waarin die woorden terugkomen. Bij verbinden koppelt het een gelezen woord aan de juiste afbeelding, zodat je ook ziet of het begrijpt wat het leest. Een tekst is een kort verhaal om hardop voor te lezen.

Je stelt het aantal woorden of zinnen in en kiest het lettertype, ook een schrijfletter. Bij sommige reeksen bepaal je zelf welke klanken meedoen of welk soort samenstellingen op het blad komt.

Woordenrijtjes en zinnen kan je ook online klaarzetten als leeskaarten. Het kind leest dan kaart per kaart hardop en tikt op Gelezen. Een automatische verbetering is er bij hardop lezen niet, dus luistert er best iemand mee. Wil je de woorden uit je eigen methode lezen, maak dan een eigen leeslijst aan.

• Woordenrijtjes: woorden van één structuur hardop lezen
• Zinnen: dezelfde woorden lezen in een zin
• Verbinden: gelezen woord koppelen aan een afbeelding
• Tekst: een kort verhaal hardop voorlezen