T-klank oefenen met kinderen

Voor de t drukt de tongpunt kort tegen de tandkas, het richeltje net achter de boventanden. De lucht bouwt even druk op en komt vrij zodra de tong loslaat. De stembanden trillen niet; dat is het verschil met de d, die op dezelfde plaats gemaakt wordt.

Sommige kinderen maken de afsluiting te ver achteraan in de mond. Dan klinkt de t als een k en zegt het kind kafel in plaats van tafel. Andere kinderen laten de t achteraan in het woord weg en zeggen ka in plaats van kat.

Het omgekeerde komt ook voor: een kind zegt tat in plaats van kat. Dan is de t net de klank die al lukt, en ligt het oefendoel bij de k. Een logopedist kijkt welke klank echt aandacht nodig heeft. Gebruik de t-bladen dus alleen als de t zelf het doel is.

De t is kort, dus je kunt hem niet aanhouden zoals een s of een l. Het kind moet de plof echt laten horen. Vooraan in het woord lukt dat meestal het best, omdat de klinker meteen volgt.

In het midden van het woord, zoals in auto of water, staat de t tussen twee klinkers. Daar wordt hij in snelle spraak snel zwakker, dus laat het kind rustig spreken. Achteraan in het woord vergeten kinderen de t het vaakst. Let op: woorden die op een d eindigen, zoals hoed en bed, spreek je ook uit met een t.

Clusters vragen een snelle overgang. Vooraan zie je tr, zoals in trein en tram, en st, zoals in ster en stoel. Achteraan staat de t vaak na een andere medeklinker, zoals in kast, hart en worst. De tabel geeft voorbeelden per positie.

Begin pas thuis te oefenen als de logopedist zegt dat de t los lukt. Spreek af welke positie je oefent, zodat thuis en in de sessie hetzelfde gebeurt.

De plof van de t kun je zichtbaar maken. Houd een papieren zakdoek of een veertje voor de mond: bij een goede t beweegt het even. Zo krijgt het kind zelf feedback, ook zonder dat jij elke keer iets zegt. Laat het kind ook voelen waar de tong de tandkas raakt.

Zeg de woorden van het werkblad rustig voor en laat ze nazeggen. Werk met korte rondes: vijf woorden goed gezegd, dan een lijn trekken of een vakje inkleuren. Komt de t achteraan niet, overdrijf hem dan eerst een beetje en maak hem daarna weer gewoon. Vermijd voortdurend verbeteren in gesprekken; vraag de logopedist hoe je daar best mee omgaat.

Voor de t zijn er 24 oefeningen. De t was de eerste klank in De Oefenfabriek en heeft dezelfde acht posities als de andere klanken: initiaal, mediaal, finaal, de mix van die drie, clusters vooraan, clusters achteraan, de clustermix en alle posities door elkaar. Elke positie bestaat als verbinden, inkleuren en omcirkelen.

Met de lettergrepenfilter kies je woorden van één lettergreep, twee lettergrepen of meer. Korte woorden zoals kat en tent zijn geschikt om te starten. Je kiest ook of de woorden onder de prenten staan, wat helpt voor kinderen die al lezen. Bij omcirkelen kies je hoeveel verschillende woorden het blad telt, van twee tot zes.

Je print het blad of zet het online klaar. Online werkt het op tablet en computer, in de sessie of als huiswerk met een link of QR-code. Je start gratis; met Pro gebruik je alle oefeningen.