L-klank oefenen met kinderen

Bij de l raakt de tongpunt de tandkas net achter de boventanden. De tong blijft daar liggen terwijl de lucht langs een of beide zijkanten naar buiten stroomt. De stembanden trillen mee, zodat je de l lang kunt aanhouden: llll.

Achteraan in een woord, zoals in bal of stoel, klinkt de l in het Nederlands donkerder. De achterkant van de tong gaat dan wat omhoog. Kinderen moeten dus eigenlijk twee varianten leren, ook al schrijf je ze met dezelfde letter.

Kinderen die de l nog niet maken, vervangen hem vaak door een j of een w en zeggen dan jamp in plaats van lamp. In clusters valt de l regelmatig weg, zoals boem voor bloem of kok voor klok. Of zo'n vervanging bij de leeftijd van het kind past of aandacht nodig heeft, beoordeelt een logopedist.

De l is een klank die je goed kunt aanhouden, en dat maakt hem geschikt om rustig te oefenen. Vooraan in het woord kan het kind de l even laten klinken voor de klinker begint. In het midden, zoals in ballon of olifant, moet de tong snel omhoog en weer los.

Achteraan in het woord vraagt de donkere l aandacht. Laat het kind het woord helemaal afmaken en de tong echt tegen de tandkas zetten, ook al klinkt de l daar zachter.

Clusters met de l zijn er vooraan en achteraan. Vooraan staat de l na een andere medeklinker, zoals in bloem, klok, vlag en fles. Achteraan staat de l voor een andere medeklinker, zoals in tulp, wolk en melk. Vooral de clusters vooraan zijn vaak lastig, omdat het kind de eerste klank en de l vlak na elkaar moet maken. De tabel geeft voorbeelden per positie.

Vraag de logopedist welke positie aan de beurt is en of je kind de l al zuiver los kan maken. Pas dan heeft oefenen met woorden zin.

Laat je kind de tong eerst even voelen: de tongpunt mag tegen het bobbeltje achter de boventanden. Een spiegel helpt om dat te zien. Zeg daarna elk woord op het werkblad rustig voor en laat je kind het nazeggen. Een woord dat goed lukt, laat je nog een paar keer herhalen.

Maak er een spelletje van. Wie een woord zegt, mag een lijn trekken of een vakje inkleuren. Wissel ook eens van rol: laat je kind het woord voorzeggen en jij zegt het na, met af en toe een bewuste fout die het kind moet ontdekken. Zo traint het meteen het luisteren. Hou het kort, zodat oefenen geen strijd wordt.

Voor de l zijn er 24 oefeningen, opgebouwd zoals bij de andere klanken. Je kiest een positie uit initiaal, mediaal, finaal, de mix van die drie, clusters vooraan, clusters achteraan, de clustermix of alle posities door elkaar. Daarna kies je tussen verbinden, inkleuren en omcirkelen.

De lettergrepenfilter is handig bij de l, omdat veel l-woorden langer zijn, zoals olifant of lepel. Zet de filter op één lettergreep als je wil starten met woorden zoals lamp en bal, en voeg langere woorden toe zodra die vlot gaan. Je kiest ook of de woorden onder de prenten staan. Bij omcirkelen bepaal je hoeveel verschillende woorden op het blad komen, van twee tot zes.

Print het blad als PDF of zet de oefening online klaar, in de sessie of als huiswerk met een link of QR-code voor de ouders. Met een gratis account kun je meteen starten; Pro ontgrendelt alle oefeningen.